Nikon BioImaging Lab breidt uit op nieuwe locatie in Leiden

Sinds eind augustus 2026 is Nikon BioImaging Lab gevestigd in het Plus Ultra Leiden gebouw op het Leiden Bio Science Park. Op deze locatie is er niet alleen meer laboratoriumcapaciteit voor de CRO-services, maar ook extra ruimte voor het testen van nieuwe systemen, productdemo’s en trainingen. Köttermann zorgde voor de inrichting van de laboratoria.

Scientist Kevin Batenburg van Nikon BioImaging Lab in het nieuwe lab in Leiden

Scientist Kevin Batenburg was bij NBIL in de lead voor de verhuizing van het bedrijf. Hij selecteerde Köttermann voor de laboratoriuminrichting.

Een parkeergarage. Daar moest scientist Kevin Batenburg aan denken toen hij in februari 2026 voor de eerste keer de locatie bezocht waar amper een half jaar later de nieuwe vestiging van Nikon BioImaging Lab (NBIL) operationeel zou moeten zijn. “De ruimte die we op het oog hadden op de eerste verdieping van het Plus Ultra Leiden gebouw was niet meer dan een uitgestrekte betonnen vloer met her en der pilaren. Die casco-situatie had wel het voordeel dat er niets hoefde te worden gesloopt en we alle vrijheid hadden voor de indeling van de kantoor-, vergader-, trainings-, test- en laboratoriumruimtes.”

Gedeelte van het tweede ML-II-laboratorium van Nikon BioImaging Lab

Gedeelte van het tweede ML-II-laboratorium.

Meer ruimte

De oude NBIL-vestiging, enkele honderden meters verderop in een van de BioPartner-gebouwen aan de J.H. Oortweg, werd te krap voor de groei van de bestaande CRO-activiteiten. Ook was er behoefte aan meer ruimte om nieuwe systemen te testen, productdemonstraties en trainingen te geven. “Daarbij was het ook de bedoeling dat andere Nikon-teams meer van onze faciliteiten gebruik gaan maken. Die collega’s zijn begin oktober vanuit het Europese hoofdkantoor in Amstelveen bij ons ingetrokken”, vertelt Kevin, die binnen het team in de lead was voor de verhuizing.

Tempo maken

De ‘go’ voor de verhuizing werd begin februari van dit jaar gegeven. Per 1 augustus kon NBIL in de nieuwe ruimte terecht, waarna er nog één maand tijd was voor de inrichting en de verhuizing. “Tot die tijd heeft de verhuurder Kadans Science Partner er voor gezorgd dat de vloeren en wanden gereed waren, zodat we direct met de afwerking en inrichting van de verschillende ruimtes aan de slag konden. Die tijd hebben we ook gebruikt om verschillende vergunningen te regelen. Omdat we met microscopiesystemen werken heb je bijvoorbeeld te maken met eisen rond laser-safety. Zo moet je voorzieningen treffen die er voor zorgen dat laserlicht niet naar buiten kan schijnen. Dat heeft ook impact op de afwerking van de wanden. Glanzende wanden reflecteren het licht; als ze diffractief zijn wordt het licht verstrooid, wat minder onveilig is. Aspecten waar je als microscoopgebruiker niet bij stilstaat. Microscopen, servers, en vriezers genereren ook hitte: de ruimtes moeten voldoende ventilatie en koeling hebben. Hierin zijn we goed geholpen door Kadans. Zij adviseerden ons ook over de vloeren. We hebben tapijt laten leggen in de kantoren. Dat hadden we ook kunnen doen in de niet-laboratoriumgebonden microscopieruimtes. Echter, daar maken we vaak gebruik van microscoopsystemen, die in flightcases zijn ondergebracht. Dat zijn grote, verrijdbare kasten met een dikke, zware stabilisatietafel waar de microscoop op staat. Door hier een bepaald soort PVC-vloeren te leggen kan je deze systemen verrijden; in tapijt blijven ze steken”, vertelt Kevin.

In combinatie met de kwaliteit van het labmeubilair, hun hulp bij het nadenken over de utilities in de labs en de snelle levering lag de keuze voor Köttermann voor de hand.

Overzicht van het ML-II-laboratorium van Nikon BioImaging Lab, ingericht door Köttermann

Overzicht van het ML-II-laboratorium.

3D-model

Kevin, die vanuit 3D-imaging bij microscopieprojecten wel het een en ander gewend is aan mooie plaatjes, was aangenaam verrast door de technische tekening. “Het is waanzinnig om iets wat je in je hoofd hebt te zien in een 3D-model, waarmee je vanuit allerlei gezichtspunten naar de inrichting kan kijken. Ik denk dat we met onze eerste tekening al voor zo’n 90% goed zaten, maar voor die 10% naar de optimale situatie was dat ruimtelijke inzicht zeer welkom. Op basis daarvan konden we bijvoorbeeld zeggen: wij zetten precies hier onze microtoom om coupes te snijden. Je moet daarvoor echt aan tafel zitten, dus moet dat onderkastje iets naar rechts omdat ik anders mijn voeten niet kwijt kan. Of de hoogte van de kabelgoten. Iets waar je niet bij stilstaat, maar omdat er op sommige plekken -80 vriezers onder moeten worden geplaatst is 220 cm wel het minimum. Dat soort aspecten komt duidelijk naar voren in zo’n 3D-tekening en daar hebben ze ons enorm mee geholpen.”

Flexibel

Met de installatie van het labmeubilair was zo’n anderhalve week gemoeid. Extra uitdaging daarbij was dat dit nauw moest worden afgestemd met de installatiewerkzaamheden van Kadans. Waar Kadans voor de microscopieruimtes zorgde voor de kabelgoten en het elektrische installatiewerk, verzorgde Köttermann de aansluitingen voor onder meer CO₂ en perslucht. In de celkweeklabs heeft Köttermann alle kabelgoten en meubilair geplaatst. Daarbij was het zaak om elkaar niet in de weg te lopen. Dus pas als Kadans klaar was in een bepaalde ruimte, kon Köttermann aan de slag. Eind augustus was de inrichting gereed en op 25 augustus vond de verhuizing plaats.

Het is waanzinnig om iets wat je in je hoofd hebt te zien in een 3D-model, waarmee je vanuit allerlei gezichtspunten naar de inrichting kan kijken.

De ECLIPSE Ji benchtop-microscoop van Nikon

De ECLIPSE Ji benchtop-microscoop is een volledig afgesloten systeem, zodat de cellen zijn afgeschermd tegen omgevingslicht. Hierdoor kan er in een helder verlicht laboratorium mee worden gewerkt.

Robotopstelling voor de automatisering van de ECLIPSE Ji in een microscopieruimte

In een van de microscopieruimtes buiten de labs werkt NBIL aan de verdere automatisering van de ECLIPSE Ji. Met hulp van een robot kunnen overnacht meerdere microtiterplaten, die zijn geplaatst in stacks, voor imaging in het apparaat worden geplaatst.

Meer labruimte

Op de nieuwe locatie is met ongeveer 350 m² aan laboppervlak aanmerkelijk meer ruimte voor de scientists om services uit te voeren voor klanten. Dat zijn met name bedrijven in de farma of biotech, en ook enkele academische groepen, die veelal geen tijd, geld en/of know-how hebben om het vaak zeer geavanceerde microscopisch onderzoek zelf te doen. Daarbij kan het gaan om microscopiegebaseerde imaging, beeldanalyse en rapportage. Maar er is ook vraag naar meer uitgebreide services, zoals assay development.

Kevin is binnen NBIL de expert op het gebied van assay development. Zijn collega Mitchell Han is de imaging-specialist en Monika Pawłowska weet alles van analyse. “Maar we kunnen allemaal het werk van de ander overnemen, zeker wat betreft imaging: de core business van onze dienstverlening.”

ML-I of ML-II

Het celkweekwerk voor klanten vindt plaats in de twee ML-II-laboratoria. In deze ruimtes bevinden zich ook verschillende Nikon-microscopen, die worden ingezet bij het optimaliseren van de assays voor imaging. Bijvoorbeeld de AI-gestuurde ECLIPSE Ji benchtop-microscoop, die is ontworpen voor het automatiseren van celkweekexperimenten en cellulaire assays. Omdat het systeem volledig is afgesloten en geen oculairen heeft, zijn de cellen afgeschermd tegen omgevingslicht. Hierdoor kan er in een helder verlicht laboratorium mee worden gewerkt. Qua automatisering wat minder gesofisticeerd is de handmatig bediende ECLIPSE Ts2, die vooral voor een snelle check van celkweekexperimenten wordt gebruikt. Een derde microscoop, in het andere ML-II-lab, is de stereomicroscoop waarmee je een echt 3D-beeld krijgt van biologische samples.

Met de apparatuur in deze laboratoria wordt ook imaging gedaan voor klanten die zelf faciliteiten voor celkweek hebben en al een assay hebben ontwikkeld. “Zij brengen een sample, met gefixeerde of levende cellen, naar ons of sturen dat op. Vervolgens doen wij daar imaging op volgens de geleverde specificaties en verzorgen, indien gewenst, analyse en rapportage. Dat laatste kan ook in een wetenschappelijk format, zodat de resultaten eenvoudig kunnen worden ingepast in een publicatie”, aldus Kevin.

Scientist en imaging-specialist Mitchell Han achter een stereomicroscoop in het ML-II-laboratorium

Scientist en imaging-specialist Mitchell Han in het ML-II-laboratorium, waar hij achter een stereomicroscoop zit.

Organ-on-a-chip

Nadat bij NBIL een assay is ontwikkeld en de imaging is uitgevoerd kan een klant besluiten om te investeren in een microscoopsysteem om in het vervolg zelf imaging te doen. “Wij kunnen dan de klant ondersteunen door het geven van een training en waar nodig te adviseren bij de uitvoering van hun experimenten. Maar we hebben ook klanten die om de zoveel tijd terugkomen met een nieuw sample om daar imaging op te doen”, vertelt Kevin.

“Sowieso”, vervolgt hij, “is er veel behoefte aan onze expertise bij complexe samples, zoals organ-on-a-chips. Vaak zijn deze samples moeilijk compatible met imaging. Het optimaliseren van je imaging-protocol is echt specialistenwerk. Datzelfde geldt voor high-throughput analyses. Klanten willen niet één of twee samples per uur imagen, maar tientallen of zelfs honderden. Dat is voor geavanceerde 3D-celkweekmodellen als organ-on-a-chip best wel uitdagend.”

AX Confocal met ECLIPSE Ti2 en NSPARC-detector in het ML-I-microscopielab

De meest sophisticated microscopie-opstelling is te vinden in het ML-I-microscopielab. De modulaire AX Confocal in combinatie met de ECLIPSE Ti2 microscoop body is hier uitgerust met onder andere de NSPARC detector, die is ontwikkeld om met superresolutie en hele lage ruis naar cellen te kijken.

Voelsprieten

De scientists van NBIL fungeren door hun intensieve klantcontact als extra voelsprieten voor de productmanagers, met name binnen de farma en de biotech. “Wij zien bijvoorbeeld dat extreme vergrotingen in deze markten vaak helemaal niet nodig zijn. De behoefte bij deze klantgroepen ligt meer op het goed kunnen werken met geavanceerde modellen en systemen, dat de imaging-modaliteit, bijvoorbeeld confocal, goed past bij het celkweeksysteem. Bij het uitbestede assaywerk kunnen wij testen hoe goed onze microscopen werken voor die modellen en systemen. Die ervaringen koppelen wij terug aan onze productmanagers, die dat weer als input gebruiken voor verdere productontwikkeling binnen Nikon.”

In de praktijk kom je soms ook tot toepassingen, die minder voor de hand liggen, zo is de ervaring van Kevin. “Het topmodel van Nikon, de AX Confocal in combinatie met de ECLIPSE Ti2 microscoop body, is een modulair systeem, waar je verschillende detectoren aan kan koppelen. Een voorbeeld van zo’n module is de Nikon Spatial Array Confocal (NSPARC) detector, die is ontwikkeld om met superresolutie en hele lage ruis naar cellen te kijken. Maar het blijkt dat deze detector ook een uitkomst is om hele zwakke signalen te meten; endogene niveaus van eiwitten, die met een reguliere detector niet te zien zijn, omdat de lichtopbrengst te laag is.”

Bloedvaatachtige structuren in een organ-on-a-chip-systeem van AIM Biotech

Nikon BioImaging Lab bestudeert onder andere de groei van bloedvaten in organ-on-a-chip-systemen van AIM Biotech. Na verloop van tijd groeien de bloedvat-cellen uit tot 3D vaatachtige structuren die door het gelkanaal groeien.